كار در ارتفاع چیست؟

كار در محيطهاي صنعتي همواره با مخاطرات بهداشتي، ايمني و زيست محيطي همراه است. اين مخاطرات در فعاليتهاي مختلف كاري مي توانند به شكلهاي متفاوتي ظاهر شده و در صورت عدم برنامه ريزي و كنترل صحيح، پيامدهايي را به دنبال داشته باشند كه گاهي اوقات جبران آنها به هيچ وجه امكان پذير نيست. از اين رو داشتن برنامه اي نظام مند براي شناسايي خطرات شغلي و لحاظ نمودن برنامه هاي كنترلي و پيشگيرانه به منظور جلوگيري از بروز پيامدهاي ناگوار در محيط كار امري اجتناب ناپذير است.”كار در ارتفاع” از جمله فعاليتهايي است كه در محيطهاي كاري مختلف به صورت روزمره و يا براي انجام برنامه هاي تعمير و نگهداري انجام مي شود. شرايط خاص كار در ارتفاع ، آن را به فعاليتي خاص از نظر نوع مخاطرات و پيامدهاي حوادث احتمالي آن تبديل نموده است. وجود اين شرايط، اقدامات خاصي را نيز به منظور حصول اطمينان از برقرار شدن ملاحظات ايمني، بهداشت و محيط زيست نياز خواهد داشت. در تدوين اين مجموعه سعي شده تا با توجه به شرايط و ملاحظات ذكر شده، يك راهنماي كاربردي براي استفاده در زير مجموعه هاي بهداشت حرفه اي ارائه شود.
1 . هدف:
هدف از تهيه اين دستورالعمل، ارائه يك سند راهنما در زير مجموعه هاي حفاظت وايمني به منظور ايجاد شرايط ايمن جهت انجام كار در ارتفاع و نيز آموزش و راهنمايي افراد جهت انجام ايمن كار مي باشد.

2 . دامنه كاربرد:
اين دستورالعمل براي استفاده در كليه زير مجموعه هاي حفاظت وايمني و نيز عمليات پيمانكاري تدوين گرديده است.

3. مسئوليت ها:
مسئوليت اجراي اين دستورالعمل بر عهده امور مديران شركتها مي باشد.
بازنگري و تجديد نظر در اين دستورالعمل توسط واحد حفاظت وايمني انجام مي گيرد.كاركنان در شركتها و نيز كاركنان مجموعه هاي پيمانكاري موظفند براي انجام كار در ارتفاع از مفاد اين دستورالعمل پيروي نمايند.

4. شرح:
4 -1 .كليات:
انجام كار در مكانهايي كه بلندي آن از سطح زمين 1/20 متر باشد، عمليات كار در ارتفاع محسوب
مي شود و ضروري است كه در اين قبيل فعاليتها اقدامات لازم جهت پيشگيري از سقوط در نظر گرفته شود.
در فرآيند ايمن سازي عمليات كار در ارتفاع 3 مرحله وجود دارد:
1. پرهيز از كار در ارتفاع و يا انجام بخشهايي از آن در سطح زمين در شرايطي كه اين امكان وجود داشته باشد.
2. استفاده از روشها و تجهيزاتي كه خطر سقوط افراد در حين كار را از بين ببرد، در صورتي كه الزاما كار مي بايست در ارتفاع انجام گيرد.
3. استفاده از روشها و تجهيزاتي كه ارتفاع سقوط و شدت صدمات ناشي از سقوط را كاهش دهد در شرايطي كه امكان از بين بردن خطر سقوط وجود نداشته باشد.
4 -2. برنامه ريزي جهت كار در ارتفاع:
برنامه ريزي كار در ارتفاع فرآيندي است كه نياز به يك مديريت متمركز دارد. در اين فرآيند هدايت تيم بر عهده گروهي از متخصصين مجرب خواهد بود كه احاطه كاملي بر عمليات و نحوه ايمن سازي آن داشته باشند. اين عمليات در سه مرحله: شناسايي خطرات، آناليز آنها و پيش بيني اقدامات كنترلي انجام مي شود.
1. شناسايي خطرات:
در اين مرحله بايستي محل و شرايط كار در ارتفاع به طور كامل مورد بررسي قرار گرفته و امكان بروز خطراتي همچون سقوط افراد، لغزش بر روي سطوح كاري، سقوط اشياء و ابزار آلات و … مورد بررسي قرار گيرد.
2 . آناليز خطرات:
در اين مرحله از برنامه ريزي كار در ارتفاع، بايستي مواردي از جمله ارتفاع كار، استحكام و ايمني سطوح كار، حفاظهاي جانبي، لغزندگي سطح كار، احتمال سقوط اشياء و ابزار آلات از سطوح و ارتفاع بالاتر، احتمال سقوط اشياء و ابزار آلات از سطح كار به پايين و … با عنايت به بزرگي خطر و شدت صدمات و خسارات وارده احتمالي ناشي از آن مورد ارزيابي قرار گرفته و اولويتهاي اصلاحي تعيين گردد.
3. پيش بيني اقدامات كنترلي:
در اين مرحله، بر اساس تجزيه و تحليل خطرات شناسايي شده و همچنين تجهيزات، تاسيسات، تجارب و تواناييهاي افراد و امكانات موجود، اقدامات كنترلي لازم پيش بيني و اجرا مي گردند.
4. جلوگيري از سقوط اشياء بر سر ديگران:
يكي از مخاطرات عمده كار در ارتفاع، سقوط اشياء و اجسام است كه علاوه بر خسارت به تجهيزات، مي تواند باعث آسيب به افرادي شود كه در حال عبور و يا مشغول به كار در محل هستند، از اين رو لازم است موارد ذيل به دقت مورد توجه قرار گيرد.
در اين قبيل كارها كه احتمال سقوط اشياء و افراد زياد است، استفاده از شبكه ها
(توريدها) ايمني ضروري است.
انجام كار و يا عبور از محلي كه كار در ارتفاع انجام مي شود، بدون تائيد مهندس ايمني ممنوع است.
هنگام كار در ارتفاع استفاده از كمربندهاي ايمني مخصوص كار در ارتفاع مجهز به گيره ها و ساير وسايل نگهداري ابزار ضروري است.
منطقه ممنوعه عبور بايد با استفاده از علائم هشدار دهنده مشخص گردد و عبور و مرور در آن كنترل شود.
در صورت نياز به عبور يا انجام كار همزمان، بايد احتياط هاي كامل لحاظ و از تجهيزات حفاظتي مناسب، به ويژه كلاه ايمني، استفاده شود.
5 . اقدامات مورد نياز در صورت سقوط يك فرد:
علي رغم به كار بستن تدابير ايمني، امكان بروز حادثه در هنگام كار هيچ گاه به صفر نمي رسد.
از اين رو لازم است آمادگي لازم براي مواجهه با انواع حوادث كاري ايجاد گردد. يكي از مهم ترين حوادث كار در ارتفاع، سقوط افراد انجام دهنده كار است.